● Edukacja artystyczna

    Jednym spośród wielu zadań przedszkola jest stymulowanie rozwoju takich zdolności dziecka, dzięki którym kształtują one swoją osobowość, zwiększają szanse powodzenia w szkole i w życiu. Osiągnąć ten cel może nauczyciel wprowadzając dzieci w świat wartości estetycznych i rozwijając umiejętności wypowiadania się poprzez muzykę, małe formy teatralne oraz sztuki plastyczne. W zbiorach Biblioteki nauczyciel odnajdzie zarówno publikacje ujmujące zagadnienia w sposób ogólny, jak też przykłady realizacji w konkretnych obszarach edukacji.
    Metodyce pracy z edukacji teatralnej poświęcona jest książka Małgorzaty Kapłon Spotkania z Małym Księciem, w której akcentuje się istotę wychowania przez sztukę oraz twórczy charakter działalności dziecka. Przykładowe scenariusze lekcji edukacji poprzez sztukę powstały w oparciu o tekst Antoine’a de Saint-Exupery’ego. Ciekawe propozycje zajęć edukacyjnych z teatrem dziecięcym zawierają również Teatrzyki szkolne dla klas I-III Marii Kownackiej i Joanny Rozdziewicz. To zbiór ciekawych propozycji zajęć edukacyjnych z teatrem dziecięcym.
    Rozwój ekspresji twórczej dziecka w zakresie aktywności językowej jest tematem książek: Joanny Laskowskej Rozwój aktywnośći twórczej dzieci w sferze języka oraz  Elżbiety Śnieżkowskiej-Bielak Czekam na bajkę : wiersze, bajeczki i opowiadania dla dzieci. Obie pozycje zainteresują tych nauczycieli, którzy poszukują tekstów do inicjacji literackiej dzieci przedszkolnych.
    Rozwój twórczy w sferze języka obejmuje również zagadnienie nauczania języków obcych w przedszkolach. Maria Kotarba w publikacji Przedszkolak, język obcy i ...Ty omawia proces kształcenia językowego, radzi jak przygotować się do zajęć oraz podsuwa lektorowi propozycję takich zajęć w poszczególnych grupach wiekowych przedszkolaków.

    Zdolności i umiejętności twórcze dziecka pobudzać można także poprzez ekspresję plastyczną. Znaczenie ćwiczeń plastycznych przy rozwijaniu dyspozycji psychicznych dziecka omawia Mariola Jąder w dwóch publikacjach: Krok…w kierunku kreatywności : zabawy i ćwiczenia oraz Techniki plastyczne rozwijające wyobraźnię, w których obok refleksji ogólnych na temat rozwoju ekspresji twórczych przedszkolaków nauczyciel odnajdzie ciekawe propozycje zabaw i ćwiczeń, głównie plastycznych. Podobne zagadnienie przedstawia Anna Kalbarczyk w Zabawach ze sztuką, z propozycjami zajęć z edukacji  plastycznej dla różnych grup wiekowych, także dla dzieci w wieku 5-7 lat.
    Dzieci poprzez rysunki wypowiadają swoje emocje, pokazują jak postrzegają i rozumieją otaczający je świat. Ważność tego sposobu wypowiadania dostrzega Anna Klabarczyk w książce Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci.


● Terapia sztuką


    Rozwój dzieci o specjalnych potrzebach również polega na dążeniu do wiedzy, rozwijaniu umiejętności oraz gromadzeniu doświadczeń. Aby zaspokoić potrzeby i spełniać oczekiwania dziecka oraz środowiska, w którym się ono rozwija, nauczyciel sięga do sprawdzonych metod ekspresji twórczej. Sztukę wykorzystuje do prowadzenia zajęć terapeutycznych o charakterze ogólnorozwojowym, stymulacyjnym, korekcyjnym i  kompensacyjnym.
    Wśród najnowszych tytułów na uwagę zasługuje propozycja Anny Franczyk i Katarzyny Krajewskiej: Skarbiec nauczyciela – terapeuty. Książka ta powstała w oparciu o doświadczenia autorek, które pracują jako terapeutki z dziećmi specjalnej troski. Tematem wiodącym jest diagnoza dziecka w oparciu o autorskie opracowanie kwestionariuszy obserwacyjnych rozwoju dziecka na czterech poziomach: zmysłowym, poznawczym, odkrywczo-badawczym i abstrakcyjno-symbolicznym. W drugiej części opracowania przedstawione zostały opisy przypadków oraz programy terapeutyczne dostosowane do określonego przez terapeutę poziomu. Uzupełnieniem są liczne przykłady ćwiczeń i zabaw, do wykorzystania przez nauczycieli na różnych etapach terapii indywidualnej i grupowej. Nauczyciel – terapeuta znajdzie w tej książce przykładowe opinie wydawane o dziecku i opisy postępów dziecka, a także propozycje zajęć dydaktyczno-terapeutycznych, zestawy pomocy dydaktycznych, karty pracy do wykorzystania podczas terapii (także w postaci plików PDF).
    Inną propozycją tych autorek jest książka Zabawy i ćwiczenia na cały rok. Zaproponowane w niej zestawy ćwiczeń mogą być wykorzystane do usprawniania percepcji wzrokowo-ruchowej, percepcji i pamięci słuchowej, orientacji zmysłowej i sprawności ruchowej dzieci. Dzięki podjętej pracy dzieci niepełnosprawne będą miały szansę zdobywać wiedzę i umiejętności na miarę swoich możliwości w warunkach przedszkola ogólnodostępnego.
    Anna Franczyk i Katarzyna Krajewska opracowały także Program psychostymulacji dzieci w wieku przedszkolnym z deficytami i zaburzeniam rozwoju, do wykorzystania w pracy dydaktyczno-terapeutycznej.
    Terapia poprzez zabawę daje doskonałe efekty, więc wielu pedagogów dzieli się swoimi doświadczeniami i umiejętnościami z innymi. Taką propozycją skierowaną do rodziców, nauczycieli i opiekunów małych dzieci oraz studentów pedagogiki specjalnej jest książka Elżbiety Marii Minczakiewicz Zabawa w rozwoju poznawczym i emocjonalno-społecznym dzieci i zróżnicowanych potrzebach i możliwościach.  To studium zabawy postrzeganej jako ważna aktywność dziecka, podczas której obserwuje ono świat, uczy się i doświadcza. Drugim aspektem jest zabawa rozumiana jako działanie niwelujące wady i deficyty rozwoju dziecka, podobnie jak inne prezentowane tu publikacje.
    Do pracy z dzieckiem o specjalnych potrzebach edukacyjnych wykorzystuje się także arteterapię. Tej metodzie poświęcona jest książka Susan Buchalter „Terapia sztuką”. Autorka - amerykańska terapeutka - wykorzystuje w pracy różnorodne techniki artystyczne: malarstwo, kolaż, rysunek, rzeźbę. Swoje doświadczenia przedstawiła w postaci projektów artystycznych wraz z praktycznymi instrukcjami ułatwiającymi wykorzystanie metody arteterapii w pracy z indywidualnym, bądź grupowym odbiorcą, także dzieckiem w młodszym wieku.
    Z kolei Mirosław Zalewski proponuje wykorzystanie metody muzykoterapii do pracy z osobami z głęboką niepełnosprawnością intelektualną i dziecięcym porażeniem mózgowym. W książce „Muzyczna zabawa”  poruszył zagadnienia  wspomagania rozwoju mowy dzieci w wieku przedszkolnym. Książka zawiera bogaty repertuar piosenek i zajęć aktywnych oraz zajęć ortofoniczno-muzycznych do wykorzystania   w muzykoterapii.
    W zbiorach Biblioteki posiadamy także programy logopedyczne wspierające terapię jąkania wczesnodziecięcego oraz zbiory zadań do ćwiczeń prawidłowej wymowy: Doroty Kamińskiej Wspieranie płynności mowy dziecka, Anny Franek, Marzeny Riegel Zabawy rozwijające mowę twojego dziecka.
 

● Edukacja muzyczno-ruchowa


    Edukacja muzyczno-ruchowa w przedszkolu, oprócz zadań terapeutycznych, odgrywa ogromną rolę w rozwoju motoryki oraz kształceniu naturalnej potrzeby ruchu i rytmu u dzieci. Pisała na ten temat Hanna Trawińska w znanej książce Zabawy rozwijające dla małych dzieci. Omówiła w niej zagadnienia metodyki zabaw ruchowych, organizacji pracy z dziećmi małymi oraz zaproponowała scenariusze zajęć. Konspekty zajęć rytmiczno-muzycznych dla dzieci zawierają także publikacje Marzeny Staniek, przeznaczone dla dzieci 3-4 i 5-6 latków oraz Beatrix Podolskiej: Rytmika dla dzieci.  
    Godną polecenia nauczycielom w przedszkolu jest także książka Z Zabawą i bajką w świecie sześciolatka opracowana przez animatorki pedagogiki zabawy z Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA.  Lucyna Bzowska, Renata Kownacka, Maria Lorek, Anna Sowińska proponują szereg zabaw i ćwiczeń ruchowych, z wykorzystaniem technik kinestetycznych, które pozwolą dzieciom osiągnąć sukces. Materiał wzbogacony zostało muzyczną oprawę do zabaw dołączoną na płycie CD.
    Posiadamy także wiele opracowań na temat metody Weroniki Sherborne. W nowym opracowaniu Marty Bogdanowicz i Dariusza Okrzesika Opis i planowanie zajęć według Metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne zamieszczone są opisy ćwiczeń-relacji i różnych ich wariantów, propozycje zajęć, planowanie roczne całego cyklu zajęć z wykorzystaniem MRR. Są to propozycje samej pomysłodawczyni tej metody, inne zostały zaczerpnięte z doświadczeń nauczycieli pracujących według metody oraz uczestników kursów.

Przedstawione przez nas publikacje nie wyczerpują bogactwa zbiorów biblioteki pedagogicznej w obszarze wychowania i edukacji przedszkolnej. Zapraszamy więc nauczycieli przedszkoli, terapeutów, opiekunów dzieci młodszych, a przede wszystkim rodziców do korzystania z księgozbioru biblioteki. Nasze zbiory można przeglądać i zamawiać poprzez katalog komputerowy dostępny na stronie WWW.OPAC.PBW.ORG.PL.



 

Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka
im. Józefa Gwalberta Pawlikowskiego w Przemyślu