5 kwietnia 2017 roku w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej im. Józefa Gwalberta Pawlikowskiego w Przemyślu odbyła się konferencja nt. postawy Polaków wobec Żydów w czasie II wojny światowej. Pretekstem do jej zorganizowania były trzy, przypadające w tym okresie, rocznice historyczne: 6 marca – Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych, 24 marca – kolejna rocznica tragicznej śmierci Rodziny Ulmów oraz 19 kwietnia br. – 74. rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim.

    Honorowy patronat nad wydarzeniem objęli: Robert Choma – Prezydent Miasta Przemyśla oraz Jan Pączek – Starosta Przemyski.

    W spotkaniu uczestniczyli nauczyciele i uczniowie z Zespołu Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących w Przemyślu, Gimnazjum Nr 3 i Nr 5 w Przemyślu, Gimnazjum w Hermanowicach oraz specjalni goście: Piotr Pilch – Wicewojewoda Podkarpacki, Anna Skawińska - pracownik Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w Przemyślu, Piotr Worosz – Naczelnik Wydziału Rozwoju Gospodarczego, Edukacji, Kultury i Promocji Starostwa Powiatowego w Przemyślu, Bernadeta Jasińska - Kierownik Wydziału Jakości i Zarządzania Edukacją przemyskiego oddziału KO w Rzeszowie, Krzysztof Śnieżek – Dyrektor Szkoły Sanatoryjnej w Rymanowie Zdroju, Krystyna Gawlik – Sekretarz Zarządu Oddziału ZNP w Przemyślu oraz Halina Róg - Przewodnicząca Komisji Międzyzakładowej NSZZ Solidarność Pracowników Oświaty i Wychowania w Przemyślu.

     Zasadniczą część konferencji rozpoczął Pan Jakub Pawłowski z Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej, który dokonał odczytu nt. „O polskich Sprawiedliwych sprawiedliwie". W swoim wystąpieniu przedstawił sylwetki najciekawszych Sprawiedliwych i ich historie, począwszy od małżeństwa Żabińskich z Warszawy, poprzez bohaterów z Małopolski, na podkarpackich rodzinach Banasiewiczów z Orzechowiec i Ulmów z Markowej skończywszy.

    Drugim punktem programu była prelekcja pt. „Przemyślanie ratujący Żydów w czasie zagłady”, którą wygłosiła Pani Katarzyna Kostecka – pracownik Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej w Przemyślu. Prelegentka wspomniała m.in. o rodzinach Gwozdowiczów, Kreicarków, Medwitów, Piotrowskich, Sochackich, Wilków, Wojdylaków, słynnych siostrach Podgórskich, zakonnicach - Sercankach, Benedyktynkach, Felicjankach i wielu innych bohaterskich przemyślanach, którzy z narażeniem własnego życia ukrywali żydowskie dzieci. Wspomniała także o represjach Niemców wobec Polaków ratujących Żydów (np. rozstrzelanie i powieszenie na widok publiczny ciała Michała Kruka). Swoje wystąpienie wzbogaciła prezentacją ukazującą wizerunki przemyskich Sprawiedliwych oraz miejsca związane z ukrywaniem przez nich Żydów.

    W nawiązaniu do rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim uczestnicy konferencji obejrzeli, polecany przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, film w reżyserii Kamy Veymont „Nie było żadnej nadziei…”. Następnie wszyscy otrzymali, wykonane przez pracowników Szkoły Sanatoryjnej w Rymanowie Zdroju, żółte żonkile. Jak czytamy na stronie muzeum POLIN, żonkile symbolizują pamięć, szacunek i nadzieję. Związane są z postacią Marka Edelmana, ostatniego przywódcy Żydowskiej Organizacji Bojowej, który w każdą rocznicę powstania w getcie warszawskim dostawał te kwiaty od anonimowej osoby. Sam również, co roku 19 kwietnia składał pod Pomnikiem Bohaterów Getta bukiet tych wiosennych kwiatów.

    Na zakończenie, jako organizatorzy przedsięwzięcia pragniemy wyrazić nadzieję, iż udział w omawianym spotkaniu przyczynił się do poszerzenia wiedzy historycznej słuchaczy oraz wpłynął na kształtowanie postaw patriotycznych zgromadzonej młodzieży.

Tekst: Elżbieta Krupa
Fot.: Marta Głogowska

 

Zdjecie_01.jpgZdjecie_02.jpgZdjecie_03.jpgZdjecie_04.jpgZdjecie_05.jpgZdjecie_06.jpgZdjecie_07.jpgZdjecie_08.jpg

Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka
im. Józefa Gwalberta Pawlikowskiego w Przemyślu